БҰҰ комитеті Берік Жағыпаров ісі бойынша: Қазақстан Пактінің баптарын бұзып, өз міндеттемелерін орындамады

БЕРІК ЖАҒЫПАРОВ

1-хабарлама

2012 жылғы 16 наурызда Жезқазған қаласының тұрғыны, «Молодежная газета» (бұдан әрі – газет) аймақтық газетінің редакторы Берік Жағыпаровтан    газетте және оның веб-сайтында жарияланған мақалалар аймақта «әлеуметтік шиеленіс» тудырады деген «Қазақмыс» басқарма төрағасының шағымына байланысты ҰҚК-де жауап алынды.

2013 жылғы 17 қаңтарда Мәдениет және ақпарат министрлігі газеттің лицензиясын қайтарып алды. 2013 жылғы 26 наурызда Жезқазған прокуратурасының талабы бойынша қалалық сот  үш айға веб-сайтқа қоғамдық кіруді тоқтатты. 2013 жылғы 04 сәуірде Берік веб-сайттың жұмысын тоқтата тұру туралы шешімге апелляциялық шағым түсіруге тырысты, ол 2013 жылғы 10-ші сәуірге дейін, сот шешімі заңды күшіне енгенге дейін  физикалық қол жетімсіз болды. Шағымдарды 2013 жылғы 17 мамырда Қарағанды ​​облыстық соты, сондай-ақ сол соттың кассациялық алқасы 2013 жылғы 10 шілдеде қабылдамады.

2013 жылғы 22 қаңтар – 7 ақпан  кезеңінде веб-сайтта бірқатар мақалалар жарияланды, онда оқырмандар 2013 жылғы 9 ақпанға жоспарланған Қазақмыс жұмысшыларының еңбек жағдайларына қарсы митингісіне қатысуға шақырылды. Митингті жергілікті ҮЕҰ басшысы Сейдахметова ханым ұйымдастырды, ол митинг өткізуге өтінішті 2013 жылдың 22 қаңтарында Жезқазған қаласының әкімдігіне берген. 2013 жылғы 9 ақпанда ер  адам Металлургтер алаңында Қазақмыс кеңсесіне жақын жерде митингке қатысты. 2013 жылдың 10 ақпанында оны полиция митинг ұйымдастырғаны үшін ұстады және түні бойы полиция бөлімшесінде ұстады. 2013 жылғы 11 ақпанда Жезқазған әкімшілік соты Жағыпаровты рұқсат етілмеген митинг ұйымдастырғаны үшін айыпты деп таныды және істі тыңдау кезінде прокурор 6 күндік қамауға алуды сұрағанына қарамастан, оны 7 күн әкімшілік қамауға алу туралы үкім шығарды,  2013 жылғы 12 ақпанда Берік үкімге Қарағанды ​​облыстық сотына шағым түсірді. 2013 жылғы 5 наурызда Қарағанды ​​облыстық соты төменгі сот шешімін қолдады. 2013 жылғы 10 шілдеде Жезқазған прокуроры істі қадағалау тәртібімен қарауға беруден бас тартты. 2013 жылғы 02 тамызда Б. Жағыпаров Бас прокуратураға қадағалауды қарау туралы шағым түсірді, бірақ оның шағымы Қарағанды ​​облыстық прокуратурасына жіберілді. Жауап алмаған адам бұл істі 2013 жылдың 3 желтоқсанында Қарағанды ​​облыстық прокуратурасына қадағалау туралы тағы бір өтініш берді, ол 2014 жылдың 10 қаңтарында қабылданбады.

2013 жылы 23 мамырда Жағыпаров Астанадағы Үкімет үйі жанындағы ипотека құқығы мәселесіне арналған митингке қатысты. Ол митингті журналист ретінде жариялаумен айналысқанын және полицияға жеке куәлігін көрсеткенін мәлімдейді, бірақ ұсталып, жергілікті полиция бөлімшесіне жеткізіледі. Сол күні Астана ауданаралық әкімшілік соты оны рұқсат етілмеген жиналысқа қатысқаны үшін кінәлі деп тауып, 15 тәулікке әкімшілік қамауға алу туралы үкім шығарды. 2013 жылғы 25 мамырда Астана қалалық соты апелляцияны қанағаттандырмай, төменгі соттың шешімін өзгеріссіз қалдырды. 2013 жылғы 18 шілдеде Астана қаласының прокуратурасына қадағалаудың қаралуы туралы өтініш жіберілді, ол 2013 жылдың 23 тамызында қабылданбады. 2014 жылғы 11 ақпанда Берік өзінің әкімшілік қамауға алудың екеуін де БП-ға қайта қарау туралы өтініш берді. 2014 жылғы 2 сәуірде оның өтінішін ҚР БП орынбасары қабылдамады.

 

2-хабарлама

Берік Қазақстан Пактінің 19-бабына сәйкес оның ақпаратты іздеу, алу және тарату құқығын бұзды деп мәлімдейді, өйткені ол журналист міндеттерін орындағаны үшін жалпы алғанда 22 күн әкімшілік қамауға алынды. Сонымен бірге, ол Пактімен қорғалған құқықтарын іске асырғаны үшін тұтқындалғандықтан, оның екі ұстауы да өз бетімен жүргізілгенін және оның құқықтарының бұзылуы болып табылады деп мәлімдейді.

Оның үстіне, оның тиімді аппеляциялық шағымдану процедурасына қол жетімділігі жоқ деп мәлімдейді, өйткені оның әкімшілік үкімдері дереу орындалды, бұл жоғары тұрған соттардың қайта қарауына кедергі келтірді. Әкімшілік соттың шешімі ол күшіне енген сәттен бастап орындалуы тиіс, бұл 10 күн өткен соң немесе шағым болған жағдайда жоғары тұрған сот шағымды қарағаннан кейін күшіне енеді. Алайда, әкімшілік қамауға алынған адамдар жазасын бірден  өтей бастайды. Әкімшілік қамауға шағымдану, үкімнің орындалуын кідірте алмайды. Бірінші әкімшілік іс бойынша шағым, іс орындалғаннан кейін үш аптадан соң ғана тыңдалды, ол кезде ол жазасын өтеп шыққан болатын.

Соңында, Б.Жағыпаров Пактінің 21-бабында қарастырылған оның құқықтары да бұзылған деп мәлімдейді, өйткені ол бейбіт наразылық акциясына қатысқаны үшін қамауға алынды.

 

3-хабарлама

Қазақстандағы қорғаудың барлық заңды мүмкіндіктерін пайдаланған Берік Жағыпаров 2014 жылы БҰҰ Комитетіне Қазақстанда өз бетімен ұсталғанын, сөз бостандығы мен жиналыс бостандығына тыйым салынғанын көрсетіп, шағыммен жүгінді.

Төрт жылдан кейін БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі комитеті Қазақстан өтініш берушінің сөз бостандығы, жиналу бостандығы және өз бетімен ұстау құқығын бұзды деп мойындады.

Қазақстан Пактінің баптарын, сондай-ақ оның қосымша хаттамасын бұзды. Нәтижесінде, Қазақстан осы құжаттарды ратификациялағанда қабылдаған өз міндеттемелерін орындамады.

Жағыпаров ісіндегі БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі комитетінің шешімі Қазақстанның өз міндеттемелерін ескермейтіндігін, сонымен қатар Қарағанды ​​облыстық соты Факультативтік хаттаманың баптарын бұзғанын мойындады. Осыған байланысты Қазақстан келтірілген залалдың орнын толтыруға міндетті. Бұл жағдайда Қазақстан  Жағыпаровқа қатысты соттың айыптау үкімдерін қайта қарауға, бұдан басқа оған келтірілген зиян үшін, сондай-ақ өтініш берушінің ар-намысы мен қадір-қасиетін қорлайтын шаралар үшін толық өтемақы төлеуді қарастыруға міндетті. Сондай-ақ, Қазақстан болашақта осындай бұзушылықтардың алдын алу үшін барлық қажетті шараларды қабылдауға міндетті. Қатысушы мемлекет өзінің заңнамасын Пактінің 19 және 21-баптарында көзделген құқықтардың толық жүзеге асырылуын қамтамасыз ету мақсатында қайта қарауы керек.

Пікір үстеу

Э-пошта мекенжайыңыз жарияланбайды. Міндетті өрістер * таңбаланған